Các vật liệu không VOC, không formaldehyde, không sử dụng chất kết dính độc hại, có khả năng kháng khuẩn và thân thiện với sức khỏe người dùng đang dần trở thành “tiêu chuẩn mới”, song hành các giải pháp tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải carbon - những xu hướng được dự báo sẽ chi phối mạnh mẽ ngành xây dựng năm 2026.

Vật liệu – Trụ cột quan trọng nhất của kiến trúc bền vững

Trong kiến trúc bền vững, vật liệu không chỉ là thành phần cấu trúc mà còn là dấu ấn môi trường của cả công trình. Lựa chọn vật liệu có thể tác động đến lượng phát thải carbon, mức tiêu hao tài nguyên, chất lượng không khí trong nhà, khả năng tái chế và tuổi thọ vận hành. Vì vậy, lựa chọn vật liệu đang trở thành một quyết định mang tính chiến lược, thay vì chỉ là bước hoàn thiện kỹ thuật như trước đây.Các tiêu chí then chốt khi lựa chọn vật liệu bền vững trong kiến trúc:

• Hiệu suất năng lượng & vi khí hậu: Tối ưu hóa về hướng tòa nhà, vật liệu có hiệu suất cao: kết hợp kính tiết kiệm năng lượng như kính Low-E, kính Solar Control, tấm cách nhiệt, gạch, bê tông cách nhiệt…
• Carbon và năng lượng thân thiện: Ưu tiên giảm tối đa vật liệu có năng lượng hiện thân cao, tăng cường vật liệu carbon thấp như gỗ, gạch không nung, bê tông khí chưng áp, bê tông tái chế, vật liệu sinh học.
• Tuần hoàn - Tái chế - tái sử dụng: Giảm khai thác tài nguyên nguyên sinh, giảm lượng chất thải rắn và tăng hiệu quả kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, ưu tiên các vật liệu tái tạo nhanh như tre, sợi lanh, sợi gai dầu có chu kỳ sinh trưởng nhanh, có thể lưu trữ carbon tự nhiên, đồng thời có khả năng tái tạo trong thời gian ngắn, được ưu tiên để giảm áp lực lên rừng và tài nguyên khoáng sản.
• An toàn cho sức khỏe: Thiết kế bền vững không thể tách rời yếu tố sức khỏe. Lựa chọn vật liệu không VOC, không phát thải độc hại, vật liệu kháng khuẩn, chống nấm mốc, chống ẩm, sơn gốc nước, vật liệu hoàn thiện từ khoáng chất giúp nâng cao sức khỏe cho người dùng.

Chuỗi cung ứng “xanh” – Nền tảng cho công trình bền vững

Một công trình bền vững khi chuỗi cung ứng vật liệu được kiểm soát nghiêm ngặt từ điểm khởi đầu đến khi hoàn thiện. Trong kỷ nguyên ngành xây dựng hướng đến zero-carbon và kinh tế tuần hoàn, việc đảm bảo tính bền vững của vật liệu không chỉ nằm ở sản phẩm cuối mà ở quy trình kiểm soát đầu vào và sản xuất.Việc xây dựng hệ sinh thái vật liệu xanh khép kín giúp giảm tác động môi trường và nâng cao hiệu quả tài nguyên như:

• Sàng lọc nguyên liệu đầu vào.
• Tối ưu quy trình sản xuất giúp giảm tiêu hao năng lượng.
• Hạn chế phát thải carbon và rác thải công nghiệp.
• Tối ưu vận chuyển, hạn chế lãng phí và tác động đến môi trường.
• Chuỗi cung ứng minh bạch, áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như LEED, WELL, EDGE… giúp đảm bảo tính toàn vẹn của vật liệu.

Lựa chọn vật liệu nào cho thiết kế kiến trúc bền vững 2026?

Để xây dựng một công trình bền vững, không chỉ cần vật liệu “xanh” mà cần một hệ sinh thái vật liệu thống nhất, nơi mỗi thành phần hoạt động như một “viên gạch” hình thành nền tảng cho toàn bộ thiết kế. Dưới đây là các nhóm vật liệu tiêu biểu đang và sẽ tiếp tục được sử dụng rộng rãi:

1. Kết hợp xi măng và sơn không độc hại

Năm 2026 không loại bỏ hoàn toàn xi măng mà là tối ưu công thức và quy trình để giảm phát thải trong khi vẫn đảm bảo độ bền kết cấu.

Bên cạnh đó nên lựa chọn các loại sơn không độc hại, chứa hàm lượng VOC rất thấp trong ngưỡng an toàn hoặc bằng 0, không chứa các chất nguy hại như formaldehyde, kim loại nặng hay dung môi độc hại. Điều này giúp hạn chế ô nhiễm không khí trong nhà, bảo vệ sức khoẻ cho người dùng.

2. Ưu tiên vật liệu xanh, dễ dàng tái chế

Trong bối cảnh tài nguyên nguyên sinh ngày càng khan hiếm, các vật liệu tái chế và tái tạo nhanh đang dần chiếm tỷ trọng lớn hơn trong các dự án quy mô vừa và lớn, đặc biệt tại các khu vực đô thị và công trình du lịch - nghỉ dưỡng.

Nhóm vật liệu này giúp giảm khai thác tài nguyên, góp phần giảm phát thải carbon và hướng đến vòng đời tuần hoàn. Các vật liệu tái tạo nhanh như tre nứa sinh trưởng nhanh, có thể hấp thụ được lượng CO2 cao. So với gỗ tự nhiên, tre có chu kỳ khai thác ngắn hơn và không cần chặt phá rừng lâu năm, đồng thời sở hữu cường độ chịu lực tốt, được ứng dụng trong đa dạng kết cấu.Ngoài tre, các vật liệu tái chế như gỗ tái chế, kim loại, kính tái chế hay vật liệu composite sinh học cũng dần chiếm “thị phần” trong vật liệu bền vững nhờ tận dụng phế thải công nghiệp và xây dựng, tiết kiệm năng lượng sản xuất và hạn chế phát thải nhà kính. Những vật liệu này khi được xử lý bằng công nghệ hiện đại vẫn đảm bảo độ bền, an toàn sức khỏe và đáp ứng yêu cầu thẩm mỹ của công trình đương đại.

3. Kính tiết kiệm năng lượng Low-E và Solar Control

Kính Low-E được thiết kế để giảm thất thoát nhiệt ra bên ngoài nhờ lớp phủ đặc biệt có hệ số phát xạ thấp. Tiêu biểu kính Low-E của Viglacera có hệ số phát xạ Ɛ ≤ 0.04, tương ứng với khả năng phản xạ tới 99% tia hồng ngoại. Kính Solar Control giúp giảm hấp thụ nhiệt từ ánh sáng mặt trời trong khi vẫn đảm bảo ánh sáng tự nhiên và tính thẩm mỹ. Với sự đa dạng chủng loại, màu sắc, kính Solar Control là lựa chọn lý tưởng cho các tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại hoặc các công trình dân dụng.