Đồ Án Cơ Sở 1: Chạm Tay Vào Không Gian – Bước Khởi Đầu Của Một Kiến Trúc Sư

Khi bước chân vào cánh cửa của Khoa Kiến trúc, Đại học Duy Tân, "Đồ án Cơ sở 1" chính là thử thách thiết kế đầu tiên, là viên gạch nền móng định hình tư duy của mọi sinh viên kiến trúc. Khác với những môn học lý thuyết thuần túy, học phần này mở ra một thế giới hoàn toàn mới: thế giới của hình khối, tỷ lệ, ánh sáng và không gian ba chiều.

Vậy điều gì làm nên tầm quan trọng và ý nghĩa đặc biệt của đồ án trải dài trong 8 tuần này?

1. Đánh thức tư duy không gian từ những khối hình trừu tượng Trước khi thiết kế một công trình đồ sộ, người kiến trúc sư phải hiểu được bản chất của không gian. Trong 3 tuần đầu tiên của đồ án, sinh viên sẽ hoàn toàn tạm gác lại những khái niệm về "nhà ở" hay "phòng ốc" mang chức năng cụ thể để tập trung vào việc tổ hợp các hình học cơ bản như lập phương, hình trụ, hay lăng trụ.

Việc tạo ra một bố cục không gian không mang chức năng rõ ràng giúp các bạn sinh viên rèn luyện tư duy hình khối nguyên sơ nhất. Đây là lúc các bạn học cách quan sát những khoảng đặc - rỗng, cảm nhận cách ánh sáng đổ bóng lên vật thể và làm quen với tỷ lệ thị giác.

2. Pavilion – Nghệ thuật kiến tạo "Không gian nhỏ cho một khoảnh khắc riêng" Chuyển sang giai đoạn 2, đồ án bắt đầu đưa các bạn sinh viên chạm đến yếu tố cốt lõi của kiến trúc: Con người và bối cảnh. Đề tài "Pavilion" yêu cầu thiết kế một không gian nhỏ gọn với diện tích chỉ từ 6 đến 20m². Tuy nhỏ, nhưng không gian này phải phục vụ trọn vẹn cho một hoạt động cá nhân cụ thể, có thể là một góc để đọc sách, một nơi để thiền định, ngắm cảnh hay đơn giản là một chốn trú nắng.

Đây là bước chuyển mình quan trọng để sinh viên nhận ra rằng kiến trúc không chỉ là việc sắp xếp gạch vữa, mà là việc tổ chức ánh sáng, thông gió, và thổi hồn vào hình khối để tạo ra cảm xúc kiến trúc phù hợp với ngữ cảnh.

3. Giá trị của đôi bàn tay: Kết nối giữa khối óc và ngòi bút Một trong những nguyên tắc tối thượng và nghiêm ngặt nhất của Đồ án Cơ sở 1 là: Toàn bộ sản phẩm bắt buộc phải thể hiện thủ công bằng tay. Sinh viên hoàn toàn không được sử dụng máy tính hay bất kỳ phần mềm thiết kế, diễn họa số nào trong suốt quá trình học.

Tại sao lại có sự khắt khe này? Bởi lẽ, đôi bàn tay chính là công cụ chân thực nhất để phác họa tư duy. Việc tự tay cắt dán từng mảng bìa, giấy, foam để làm mô hình, hay tự tay đánh bóng từng mặt cắt, mặt đứng, phối cảnh trên bản vẽ giúp sinh viên có sự cảm nhận sâu sắc nhất về vật liệu và không gian.

Không khí làm việc say mê của các bạn sinh viên với những mô hình thủ công và bản vẽ tay tại không gian Studio đồ án Cơ sở 1

4. Văn hóa Studio và tư duy phản biện Học kiến trúc là một quá trình đối thoại liên tục. Đồ án Cơ sở 1 áp dụng hình thức giảng dạy tại studio, nơi sinh viên được hướng dẫn trực tiếp theo nhóm nhỏ và cá nhân. Không khí tại phòng studio luôn năng động, đôi khi căng thẳng nhưng đầy tính sáng tạo.

Thông qua các buổi phản biện (được tổ chức định kỳ vào tuần 3, tuần 6 và tuần 8), sinh viên không chỉ học cách thuyết minh bảo vệ ý tưởng của mình mà còn rèn luyện tư duy phản biện khi lắng nghe và góp ý cho tác phẩm của bạn bè. Bố cục trình bày tổng thể của bản vẽ cũng là một tiêu chí để đánh giá sự chuyên nghiệp bước đầu của các tân sinh viên.

Một buổi hướng dẫn và phản biện trực tiếp tại studio, nơi những ý tưởng kiến trúc đầu tiên được định hình.

Lời kết

Đồ án Cơ sở 1 không đòi hỏi những bản vẽ kỹ thuật phức tạp hay những siêu công trình vĩ đại. Nó đòi hỏi sự rung cảm thuần khiết với không gian, sự tỉ mỉ của đôi bàn tay và sự dũng cảm để thể hiện cá tính riêng. Chúc các bạn sinh viên năm nhất sẽ có những trải nghiệm tuyệt vời và đáng nhớ với viên gạch đầu tiên này trên con đường trở thành một kiến trúc sư thực thụ.

Bài viết và hình ảnh: Ths-Kts. Đặng Xuân Nam (Giảng viên hướng dẫn)