Liệu in 3D có đang mở ra tương lai bất ngờ cho thiết kế nhà ở?
Khác với xây dựng truyền thống vốn phụ thuộc nhiều vào lao động thủ công và vật liệu tiêu chuẩn hóa, nhà in 3D mở ra một quy trình làm việc dựa trên dữ liệu số, nơi các mô hình kiến trúc được chuyển đổi trực tiếp thành lệnh chế tạo cho robot.
Hệ thống thi công bằng Robot tiên tiến
Các hệ thống robot cỡ lớn là cốt lõi của những ngôi nhà in 3D. Sử dụng hệ khung trục tọa độ (gantry) hoặc cánh tay robot, những cỗ máy này di chuyển quanh công trường và xây dựng các bức tường cũng như kết cấu theo từng lớp bằng vật liệu chuyên dụng.Được dẫn đường bởi các bản vẽ kỹ thuật số, máy in tuân theo tọa độ chính xác từ mô hình kiến trúc, đảm bảo độ chính xác cao đồng thời giảm thiểu tối đa sai sót từ con người. Việc in ấn liên tục giúp rút ngắn thời gian thi công, giảm nhu cầu nhân công và cải thiện an toàn trên công trường. Các hệ thống có tính di động cũng cho phép các nhà phát triển thử nghiệm nguyên mẫu nhà ở mới và nhân rộng quy mô thi công trên nhiều dự án khu dân cư. Một số dự án nhà ở thử nghiệm hiện đã ứng dụng hệ thống thi công robot này ở quy mô thực tế.
Một ví dụ tiêu biểu là dự án Itaca, mô hình nhà ở và nông nghiệp tự cung tự cấp do WASP phát triển. Công trình được xây dựng ở quy mô thực tại khu nghiên cứu ngoài trời Shamballa, miền bắc nước Ý và đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn xây dựng như một công trình kiên cố, bao gồm cả các yêu cầu nghiêm ngặt về chống động đất.
Được thiết kế để vận hành độc lập với các hệ thống điện, nước và khí đốt, Itaca có khả năng phục vụ tới bốn người, đồng thời giảm thiểu phụ thuộc vào hạ tầng bên ngoài.
Vật liệu mới cho công nghệ xây dựng đắp lớp
Đổi mới vật liệu là yếu tố thiết yếu cho sự thành công của thi công in 3D. Bê tông truyền thống thường thiếu các đặc tính cần thiết cho sản xuất đắp lớp, đòi hỏi các nhà nghiên cứu phải phát triển những hỗn hợp chuyên dụng có khả năng chảy trơn tru qua vòi in, đồng thời đông cứng đủ nhanh để nâng đỡ các lớp tiếp theo.Bên cạnh độ bền và khả năng chịu lực, các vật liệu này còn cần đáp ứng yêu cầu cách nhiệt và hiệu suất năng lượng. Nhiều nghiên cứu đã tích hợp cốt liệu tái chế hoặc chất kết dính thay thế nhằm giảm tác động môi trường, trong khi một số dự án thử nghiệm sử dụng vật liệu địa phương như đất hoặc đất sét.
Nhờ khả năng kiểm soát chính xác vị trí vật liệu, kiến trúc sư có thể tạo ra các cấu trúc tường rỗng hoặc nhiều lớp, giúp tăng hiệu quả cách nhiệt và tối ưu hóa lượng vật liệu sử dụng.
Tại tỉnh Miyagi, một ngôi nhà hai tầng nhỏ gọn mang tên O House đã đánh dấu bước tiến quan trọng của công nghệ in 3D xây dựng tại Nhật Bản. Ngôi nhà rộng 50m2 này là công trình bê tông cốt thép đầu tiên tại quốc gia này được chính phủ phê duyệt, chế tạo thông qua công nghệ in 3D và tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về chống động đất của Nhật Bản, nơi nhà thấp tầng theo truyền thống thường sử dụng vật liệu gỗ nhờ tính linh hoạt.
Dự án do Kizuki Co. Ltd. hợp tác cùng Onocom Co. Ltd. phát triển, sử dụng hệ thống in COBOD tùy chỉnh. Công trình kết hợp tường in 3D với khung bê tông cốt thép, tạo nên chiến lược lai (hybrid) giữa công nghệ mới và kết cấu truyền thống. Thiết kế mang hình thái không gian gợi cảm hứng hang động, với các khoảng lấy sáng từ trên mái và bố cục đảo ngược, không gian sinh hoạt ở trên, khu riêng tư ở dưới, cho thấy tiềm năng kết hợp giữa khả năng chịu lực và tự do hình thái của in 3D.
Thiết kế kỹ thuật số và quy trình tự động hóa
Sự phát triển của nhà in 3D gắn liền với việc tích hợp các công cụ thiết kế số vào quy trình xây dựng tự động. Các kiến trúc sư sử dụng phần mềm mô hình hóa tiên tiến để tạo ra các hình khối có thể chuyển đổi trực tiếp thành dữ liệu điều khiển máy in.Thiết kế tham số (Parametric design) cho phép tạo ra các cấu trúc hình học phức tạp vốn rất khó hoặc tốn kém nếu xây dựng bằng phương pháp truyền thống. Sau khi hoàn thiện, mô hình kỹ thuật số sẽ trở thành đường lối để hệ thống robot làm việc. Quy trình làm việc này cũng cải thiện sự phối hợp giữa kiến trúc sư, kỹ sư và đơn vị thi công, cho phép giải quyết các thách thức về kết cấu và xây dựng ngay từ trước khi máy in bắt đầu hoạt động. Vượt ra ngoài khuôn khổ nhà ở, công nghệ chế tạo kỹ thuật số cũng đang dần định hình lại các không gian công cộng và cảnh quan đương đại.