Trong bối cảnh tiêu thụ năng lượng trong lĩnh vực xây dựng ngày càng gia tăng, thiết kế kiến trúc tiết kiệm năng lượng và thích ứng khí hậu trở thành một hướng nghiên cứu quan trọng. Bài báo “Utilizing Natural Energy Flows in Energy-Efficient Design: Lessons from Vietnamese Vernacular Architecture” tập trung khai thác các bài học từ kiến trúc bản địa Việt Nam nhằm ứng dụng vào thiết kế kiến trúc đương đại theo hướng tiết kiệm năng lượng và bền vững.

Bài nghiên cứu do ThS. Lương Xuân Hiếu và ThS. Phan Hạnh Liên, giảng viên Khoa Kiến trúc – Trường Đại học Duy Tân, thực hiện. Nghiên cứu phân tích các nguyên lý thiết kế thụ động được hình thành qua nhiều thế kỷ thích ứng với khí hậu nhiệt đới, như định hướng công trình, tổ chức thông gió tự nhiên, mái hiên sâu, sân trong và sử dụng vật liệu nhẹ nhằm kiểm soát vi khí hậu và nâng cao tiện nghi nhiệt.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp phân tích dữ liệu khí hậu sinh học, mô phỏng số và so sánh các mô hình nhà ở truyền thống với nhà ở hiện đại trong cùng điều kiện khí hậu, tập trung vào khu vực miền Trung Việt Nam (điển hình là Huế và Hội An). Kết quả cho thấy nhà ở truyền thống có khả năng duy trì nhiệt độ trong nhà thấp hơn trung bình từ 1–1,5°C, với mức giảm nhiệt đỉnh lên đến 4°C so với nhà ở hiện đại, qua đó làm giảm đáng kể nhu cầu sử dụng năng lượng cho làm mát cơ học.

Bài báo được trình bày tại ISVS-14 – International Seminar on Vernacular Settlements (Hội thảo quốc tế lần thứ 14 về Cư trú bản địa), tổ chức vào tháng 12 năm 2025, một diễn đàn học thuật uy tín quy tụ các nghiên cứu về kiến trúc bản địa, thiết kế thích ứng khí hậu và phát triển bền vững trên thế giới.

Nghiên cứu góp phần khẳng định vai trò của kiến trúc bản địa Việt Nam trong bối cảnh kiến trúc đương đại, đồng thời đề xuất hướng tích hợp có chọn lọc các giá trị truyền thống vào thiết kế hiện đại, phù hợp với điều kiện khí hậu và mục tiêu phát triển bền vững tại Việt Nam.